TÜRK DONANMASI VE TCG DUMLUPINAR

Özet

Türk Donanması yaklaşık 1000 yıldır aktif halde görevine devam etmektedir. Bünyesinde birçok büyük komutan, paşa ve hatta cumhurbaşkanı bile bulundurmuş Türk Donanması için 4 Nisan büyük bir o kadar da hüzünlü bir tarihtir. NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) görevinden dönen Türk Denizaltısı Nara Burnu açıklarında İsveç Şilebi ile çarpışmış üç gün süren çalışmalar başarısız olup 81 Denizci şehit olmuştur.

Bu yazıda Türk Donanması’nın nasıl kurulduğu ile ilgili kısa bir bilgi verildikten sonra gemi sınıflandırılmasına değinilmiş ve daha sonra Türk Donanması için hüzünlü ve duygusal bir gün olan TCG (Türkiye Cumhuriyeti Gemisi) Dumlupınar’ın hikayesi anlatılmıştır.

Yüzyıllardır denizlerde etkili ve işlevsel bir şekilde bulunan Türk donanmasının tarihi 1081’e dayanmaktadır. Anadolu’nun kapısı Türklere açıldıktan sonra birçok Türk boyu Anadolu’da Ege ve Marmara kıyılarına kadar ulaşmıştır. Çaka Bey, ilk Türk denizcisi, 1078 yılında Bizans’a esir düştükten sonra İstanbul’da olan kargaşadan yararlanarak İzmir’i ele geçirmiştir. Daha sonra inşa ettirdiği bir tersane ile 50 parçalık donanması 1081 yılında kurulmuştur (Deniz Kuvvetleri Komutanlığı • Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Tarihçesi, 2021). Yüz yıllar boyunca donanmada aktif halde buluna Türk donanması Barbaros Hayreddin Paşa, Piri Reis gibi büyük denizcilerin komutası altında bulunmuş,  bu süre boyunca Türk Donanması yüzyıllar boyunca birçok gemiyi aktif olarak kullanmıştır. Bu gemiler ve denizaltıların; cinsleri, işlevleri ve boyutlarına göre belli isimleri ve sınıfları vardır. Örnek verirsek yaklaşık 99 metre uzunluğunda 2 bin 300 ton ağırlığıyla TCG Heybeliada Ada sınıfı bir korvet olarak bilinmektedir (Milgem-TCG Heybeliada F-511 Belgeseli, 2016).

Türk donanmasının en önemli ve acılı günleri olarak adlandırılan 4 Nisan 1953’te TCG Dumlupınar eski bir “Balao” sınıfı ABD donanmasının üyesi olup II. Dünya Savaşı sonrası Marshall Yardımı altında Türk donanmasına katılan bir denizaltıdır (Kurtarma, 2020). TCG Dumlupınar dönemine kıyasla üst düzey sayılan bir denizaltıdır ve Türkiye’nin NATO’ya girmesi sonucuyla 1953’te yapılan tatbikatta bir diğer denizaltı olan Birinci İnönü Denizaltısı ile beraber görevlendirilmiştir (Kurtarma, 2020). Başarılı bir tatbikat sonrası Gölcükteki üslerine doğru giden denizaltılar, Birinci İnönü Denizaltısı’nın geride kalması üzerine Çanakkale Boğazı’na yalnız girdi. Nara Burnu açıklarında ise havanın sisli ve düzgün olmaması ve yorgunluk gibi etkenler İsveç bandıralı Naboland şilebinin geç fark edilmesine sebep oldu. Yapılan tüm manevralara rağmen baş torpido dairesinin sancak tarafından (sağ taraf) İsveç şilebi TCG Dumlupınar ile çarpıştı (Kurtarma, 2020). Çarpışma sonrası birçok denizci patlama ve çarpışma sebebiyle şehit olmuşken geminin kıç tarafında (arka taraf) kalan 22 denizci ise denizaltıyla beraber hızlı bir şekilde denize gömülmekteydi. Kaza sonrası derhal bir şamandıra fırlatılarak dışarıyla irtibat kurulması amaçlandı. (“TCG Dumlupınar Denizaltısı D-6”, t.y.). Bu sırada Gölcük Donanması komutanı Fahri Korutürk’e haber verilmiş derhal kurtarma çalışmaları başlamıştı. Tarih 4 Nisan’ı gösteriyordu şamandıra vasıtasıyla irtibat gerçekleşmişti. “Üsteğmen Suat kurtarılmalarını bekleyen 22 denizciye moral verebilmek için tekrar şamandıraya dönüp konuşmaya başladı:

 -Alo Selami.

-Evet Dumlu.

-Selami nasılsınız?

-Efendim hava biraz fenalaştı.

-Moralinizi bozmayın. O hava size daha iki gün yeter. Sen çocukları yatır. Sigara içmeyin.

-Yok efendim hepsi yatıyor. Sigara da içmiyoruz. Işık da yok, karanlıktayız.

-İhtiyaç lambalarını kullanmayın, lazım olacak

.-Kullanmıyoruz, zaten birinin ışığı çok zayıfladı.”

 (Kurtarma, 2020).

Kurtarma çalışmaları olumsuz yönde devam ediyordu, geminin bulunduğu yere şamandıra kablosu takip edilerek ulaşılması gerekmektedir ama bu çabalar olumsuz olarak devam ederken şamandıranın ipinin kopmasıyla beraber artık umut kalmamıştı. Askerlerin ise son sözü “Vatan Sağ olsun” idi.

“81 denizcimizin ölümü ile sonuçlanan feci kazadan sonra Naboland gemisine haciz konuldu. Kazada hatalı görülen iki kaptan da yargılandı. Yapılan duruşmalar sonucu İsveç gemisi kaptanı Lorentzon 6 ay hapis ve 500 lira ağır para cezasına, Dumlupınar Komutanı Yüzbaşı Sabri Çelebioğlu 1 yıl, 8 ay ağır hapis ve 800 lira para cezasına çarptırıldı” (Kurtarma, 2020).

Kaynakça

Deniz Kuvvetleri Komutanlığı • Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Tarihçesi. (2021). 4 Nisan     2021 tarihinde, https://www.dzkk.tsk.tr/ArsivAskeriTarih/icerik/deniz-kuvvetleri-komutanligi-tarihcesi

Kurtarma, T. (2020). Tarihin Tozlu Sayfalarından ; 4 Nisan Dumlupınar Faciası | Kıbrıs Türk   Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma. 4 Nisan 2021 tarihinde, http://www.ktgemikurtarma.org/tarihin-tozlu-sayfalarindan-dumlupinar-faciasi/

Milgem – TCG Heybeliada F-511 Belgeseli. (2016). 4 Nisan 2021 tarihinde,  http://www.millisavunma.com/milgem-tcg-heybeliada-f-511-belgeseli/.

TCG Dumlupınar Denizaltısı D-64, 4Nisan 2021 tarihinde, https://www.kalyeta.com/?pnum=225&pt=TCG+Dumlupınar+Denizaltısı+D-6

Haberler, G., & faciaları, D. (2017). Dünyadaki en ölümcül denizaltı faciaları. Retrieved 4 April 2021, from http://www.turksail.com/genel-haberler/15662-duenyadaki-en-oeluemcuel-denizalt-facialar

ilik, d. (2013). Before you continue to YouTube. Retrieved 4 April 2021, from https://www.youtube.com/watch?v=_eTQAjhnJkI

Nevzat Taha AYHAN

Orta Doğu Teknik Üniversitesi- Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s